Soru : İdgâm-i mütecâniseyn ne demektir?
Cevap : İdgâm-i mütecâniseyn, mahreçleri bir, sıfatları (sesleri) ayrı olan iki harfin idgâmı demektir.
Yani çıkış yerleri aynı, sesleri ayrı olan iki harfin şeddeli okunmasına idgâm-i mütecâniseyn denir.
Soru : İdgâm-i mütecâniseyn ne zaman olur?
Cevap : Mahreçleri bir, sıfatları (sedaları) ayrı olan iki harf yan yana geldiği zaman, sakin olan birinci ikinci harfde idgâm edilip şeddeli gibi okunduğu vakit (Tecvîd hükmü) idgâm-i mütecâniseyn olur.
Soru : İdgâm-i mütecâniseyn mahreçleri kaç tanedir?
Cevap : Üç mahreçdir.
Biri Tı, Te, Dal mahrecidir. َ َس ب َت َلئ ط ِن . َ ُت ا ط َح . َّ ُت ف ط َر َقالَ . َ ت و َف ة ِ َ َطائ . َل ق َث ت ا َ اهلل ُ و َ َع د . َ ب َ اع َ م د ُم ت
İkincisi: Zel, Se, Zı mahrecidir. Misal : ِ ذا ؤا ُ َظَلم . َ له َ ث َك ي ِ َذل : ذ ث ظ
Üçüncüsü: Bâ, mim, mahrecidir. َ ك ار َّ َي ن ُ اب َ ي َب م ا َ ن َ ع ) ب م (
Târifi : ِن ي َ ِس ان ُ ُج ت ُ م ُ َغام د ِ ِصَف ة ا : َلَفا َ خت ا َ ا و ج َ خر َ ا م َ د َ ح َّ اات َ م
Üçüncü mahreçde Bânın mime uğraması şarttır.
Mim bâya uğrarsa dudak ihfâsı olur. Ferrattü, ehattü, lein-besatte kelimelerinin idgâmı nakıs idgâmdır.
Bu kelimelerde sakin Tı harfi T harfine uğramıştır.
Tı harfinin zatı gizlenmiş, ama sıfatı olan itbak bâkidir.
Onun için buradaki idgâm, idgâm-i nakıstır. Ve kâlettâifetün, eskaletde avullâh, mâ abedtüm, kad tebeyyene kelimelerinin idgâm’ı, idgâm-i tâmdır. ن ي َ اِرب َ ق َ ت ُ م َغامِ د ِ ا ُ اب َ
